17 Haziran 2008 Salı

ARDAHAN YEMEKLERİ

YEMEKLERİMİZ
Anadolu'da her yörenin kendine has yemek kültürü ve damak zevki olduğunu görürüz. Bu kültür, yörenin coğrafi ve iklim özelliklerini üzerinde taşır. Bu nedenle Ardahan'da da tarım ve hayvancılığa dayalı bir mutfak kültürü gelişmiştir.

Yörenin yemek kültürü ağırlıklı olarak tahıl, et ve hayvansal ürünlere dayanmaktadır. Tahıl ürünü olarak en çok arpa ile buğday kullanılır. Kaz etinin yörede ayrı bir yeri bulunmaktadır. Sığır ve ko­yun eti de yaz aylarında taze, kış aylarında da kavurma olarak fazlaca tüketîlmektedir.sebze cinsîn­den gıda maddelerinin başında ise patates, kuru fasulye ve soğan gelir.

Yörenin kendine özgü birçok yemek çeşidi bulunmaktadır. Bunlardan çorba olarak ayran aşı, hel-le aşı ve püşrük aşını, hamur işi olarak bişi, mafiş, kayıtma, hingal, kete ve katmeri, tatlı olarak da, baklava, lokum tatlısı, irmik helvası, un helvası ve hasutayı sayabiliriz.

  • Kaygana
  • Peynir Eritme
  • Mısır Papası
  • Haşil
  • Gaşo
  • Könbe
  • Sinor
  • Bozbaş
  • Lalanga
  • Evelik Sarması
  • Buglama
  • Kelle paça

  • Kuymak
MALZEMELERİ: 2 kaşık tereyağı, 2 kaşık zeytinyağı, bir miktar mısır unu - kişi başı, 1 kaşık- aynı miktar beyaz un, 1-2 bardak kadar soguk su, erimeye uygun bir peynir

YAPILIŞI: Yağları tavaya koyarak biraz kızdırın,içine mısır ununu katıp bir miktar kavurun.Mısır unu tahta kaşığın tersi ile iyice ezilir.İyice kavrulunca içine suyu ekleyin.Su miktarı aslında göz kararı,suyu eklediginiz zaman rahatça kaynaması lazım,sonra koyulaşıyor.Kaynamaya başlayınca yayla peynirini ilave edin,biraz karıştırın,kenarları kızarana kadar hızlı ateşte tutun,sonra ateşin altını kısabilrsiniz , bir müddet daha bekleyip,peynirler tavanın dibinde bir katman oluşturup hafif karamelize olana kadar bekleyin.Son olarak evde kalmış peynirlerinizi içine atıp onlar da erisin.Sıcak olarak servis yapın.Siz yine de benim tarifle yetinmeyip bir karadenizli arkadaş bulup onu yaparken izlerseniz daha iyi olur.

  • Hasuda
  • Kurut

Yöresel Yemekler

  • Un çorbası
    Kesma Aşı
    Höre Aşı
    Keleçoş
    Cinar çorbası
    Kelemkeşir çorbası
    Puşruk Aşı



  • Ayran Çorbası
    MALZEMELERİ: ½ Kg. Un, 1 yumurta, 250 gr. Süzme yoğurt, tuz, nane, kırmızı biber, 2 yemek kaşığı tereyağı, su
    YAPILIŞI: Un, yumurta, tuz suyla kulak memesinden daha sert yoğrulur, yufkalar açılır, eriştelik doğranır, bir taraftan tencereye 3 lt. su konur, tuz ilave edilerek kaynatılır. İçine erişteler atılarak pişirilir, diğer taraftan süzme yoğurt suyla açılarak ( yemeğin suyu fazlaysa bu sudan da alınıp kullanılabilir) kalınca bir ayran haline getirilir. Pişen yemeğe katılır, diğer taraftan tereyağı bir tavada eritilir, içine nane ve kırmızı biber katılır, ayran aşının üzerine dökülür, sıcak servis yapılır.


Kebaplar

  • Tandır kebap
  • Kaçguç
  • Sac altı kebap
  • Tandırda Kaz
  • Köz kebap
  • Sac kebap
  • Dolma kebap
  • Dal kebap
  • Dil kebap
  • Mumbar kebap

Hamur İşi

  • Etli Hengel/ETLİ MANTI

    MALZEMELERİ:1Kilogram kıyma, 2 baş soğan, 2 yumurta, yeteri kadar un, tuz , su, kıymaya katmak için karabiber, kimyon ve nane.

    YAPILIŞI: Unu 2 yumurta tuz ve suyla kulak memesi kıvamından daha sert bir hamur elde edilir. Üç dört pazıya bölünür.Yufkalar halinde açılarak karelere bölünür. Diğer tarafta kıyma baharat, soğan ve tuzla hazırlanır. Karelere fındık büyüklüğünde yerleştirilir. Üçgen şeklinde kapatılır. Bir tencerede su tuz ilave edilerek kaynatılır. Kaynayan suya mantılar atılır.15-20 dakika bu şekilde pişirilir. Pişen mantıları süzdürerek servis tabağına alınır. Üzerine önce yoğurt sonra kızdırılmış tereyağı dökülerek servis yapılır.

  • Kayıtma

GEVREK

  • Gevrek
    MALZEMELERİ: Un, kaymak, tuz
    (Malzemeler isteğe yada kişi sayısına göre ayrılır.ölçüsüzdür)
    YAPILIŞI: Bir kapta kaymak, un ve tuz konularak kulak memesinden biraz yumuşak hamur hazırlanır. Yumurta büyüklüğünde kütler (pazı) hazırlanır. Oklavayla açılan yufkalar bir taraftanda orta ısıda hazırlanmış olan saçta pişirilir. Servisi peynir, çay, yada salatayla yapılır.

  • Lokum
  • Bişi
    MALZEMELERİ: Un, tuz, maya, su.
    YAPILIŞI:Bütün malzemelerin katılımıyla kulak memesi yumuşaklığında bir hamur elde edilir. Mayalanmaya bırakılır. Hamur mayalanınca, derince ve büyük bir tavanın yarısına kadar yağ doldurulur, bu yağ yüksek ateşte kızdırılır, hamurdan pazılar alarak oklava yardımıyla tavanın genişliğinde açılır, ortasından delinir. Kızgın yağda kızartılır. Servisi sıcak yapılır.

  • Feselli
  • MALZEMELERİ: Un, su, maya, tuz,
  • YAPILIŞI: Malzemeler birleştirilir. Yoğrularak hamur haline getirilir. Kulak memesi yumuşaklığında yoğrulur. Biraz bekletilir. Hamur küçük küçük kesilerek künt (pazı) yapılır. Oklava ile yufka halinde açılır. Yufkanın içinin yağlayarak rulo halinde bükülür. Tekrar yuvarlak hale getirilir.Yeniden açılır istediği incelikte olabilir. Sacda kısık ateşte pişirilir, isteyen tekrar yağlayabilir.

  • Kete
  • Mafiş
  • Kül pağaça
  • Karnı çırık
  • Pileki ekmek
  • Gaçabur
  • Erişte
  • Kesme makarna

KESME AŞI

MALZEMELERİ: 1 kg un, tuz , 2 yemek kaşığı salça , karabiber, nane ve kekik, 2 yemek kaşığı tereyağı

YAPILIŞI: Un içine tuz ve su konularak kulak memesinden daha sert bir hamur yoğrularak 2 yada 3 pazı yapılır.Pazının biri diğerlerinden daha küçük olarak ayrılır. Pazılar biraz dinlendirilir. Fazla ince olmayan yufkalar açılır. 5-6cm uzunluğunda kesilir bu şeritler daha sonra enine eriştelik doğranır. Bir tencerede suya tuz ilavesiyle kaynatılır. İçine erişteler atılarak pişirilir. Diğer taraftan ayırdığımız küçük pazıyı küçük parçalara ayırıp yuvarlayarak l er cm uzunluğunda doğranır.(halk dilinde nuğul denir.) Tavada yağ eritilir. Nuğullar yağda kızartılır.Salça ve diğer baharatlar katılır, yemeğin üzerine dökülüp sıcak servis yapılır.

  • KESME AŞI

    MALZEMELERİ: 1 kg un, tuz , 2 yemek kaşığı salça , karabiber, nane ve kekik, 2 yemek kaşığı tereyağı

    YAPILIŞI: Un içine tuz ve su konularak kulak memesinden daha sert bir hamur yoğrularak 2 yada 3 pazı yapılır.Pazının biri diğerlerinden daha küçük olarak ayrılır. Pazılar biraz dinlendirilir. Fazla ince olmayan yufkalar açılır. 5-6cm uzunluğunda kesilir bu şeritler daha sonra enine eriştelik doğranır. Bir tencerede suya tuz ilavesiyle kaynatılır. İçine erişteler atılarak pişirilir. Diğer taraftan ayırdığımız küçük pazıyı küçük parçalara ayırıp yuvarlayarak l er cm uzunluğunda doğranır.(halk dilinde nuğul denir.) Tavada yağ eritilir. Nuğullar yağda kızartılır.Salça ve diğer baharatlar katılır, yemeğin üzerine dökülüp sıcak servis yapılır.


  • Gagala
  • Gözlük
  • Katmer
  • KATMER

    MALZEMELERİ: Un, Su, tuz, yağ, maya

    YAPILIŞI: Malzemeler karıştırılıp yumuşak hamur haline getirilir. İyice yoğrulur. 10 Dakika bekletilir.Hamur küçük küçük kesilerek künt (pazı) yapılır. Oklava yardımı ile ince yufkalar açılır.Yufkalar tek tek yağlanarak üst üste dizilir. 6 yufka dizilir.rulo halinde bükülerek yuvarlak haline getirilerek tepsi büyüklüğünde elle açılır, üzerine yoğurt yada yumurta sürülerek 200 derece kızgın fırına sürülür. Pişmeye bırakılır. Fırından çıkartılan katmer ılındıktan sonda dilim halinde kesilerek servis yapılır.


Tatlılar

  • Lokma
  • Un helvası
  • Sütlaç
  • Şekerleme

Yemekler Yemekler

Etli mantI Ardahan ilimizin Hanak ilçemizin yöresel yemekleri Ardahan yöresinde ünlü olan mantI, yöresel degimle hInkaldIr. MantI hamuru açIldIktan sonra halka seklinde kesecekle kesilir, içine et, sogan, karabiber koyularak özel sekliyle elle kapatIlIr. Kaz etiyle de yapIlIr. onunda ayrI bir tadI var ama sunu vurgulamak gerekirse sulu ve büyük olmasIdIr.önemli olan mantInIn içine su dolmasIdIr.
SarImsaklI yogurtla, salçayI da yagda kavurarak sos ilave edilir, arzu eden sarImsaksIz yogurtla ve salça sosu ilavesiyle yiyebilir.

Yaprak mantI hamur yufka halinde kare kare kesilerek kaynar suda pisirilir.

Kete yufkalar yaglanarak üst üste dizilerek,sonra elle dolanarak
Yuvarlak sekilde yapIlIr, sonra üzerine yumurta sürülerek tepsiye konularak fIrIna verilir.
Birde içli kete vardIr. Içine un katIlarak yapalIr. Un kIzgIn yagda kavrularak kete içine katIlIr.

Gözleme feselli hamur yapIlarak yufka açIlIr. YufkanIn üzeri yaglanarak saç üzerinde ocakta havada pisirilir.

Katmer yufkalar elde açIlIr.yufkalar yaglanarak üst üste tepsi içinde dizilerek, sonra üzerine yumurta sürülerek tepsi içerisinde fIrIna verilir..

Patates böregi yufkalar elde açIlIr. Patates böregi ise katmerin içli halidir. Yani içine kuru sogan, patates, maydanoz, tuz, karabiber katIlarak hazIrlanIr. Sonra tepsiyle birlikte fIrIna verilir.

Bisi daire seklinde açIlan hamur kulak memesi kIvamIna gelecek sekilde yogrulur. Sonra kIzgIn yagda kIzartIlIr.

Mafis kare kare seklinde kesilen yufkalar kIzgIn yagda pisirilir.

Lokum yumusak hamurdan küçük yumrular yapIlarak kIzgIn yagda pisirilir.

Kakala mayalI hamur yogrularak muhtelif büyüklüklerde yuvarlanarak tepsi içinde fIrInda pisirilir. YagsIz ve kaymaksIz olarak yapIlanlarI da vardIr. Biraz daha büyüklerine pagaç adI verilir. PagaçIn üstü açIlarak içine yag sürülerek de yenir. hasuta: mIsIr ve bugday unundan yapIlIr, un,seker,yag katIlarak yapIlIr. TatlI hamur yiyecegidir.

YapIlan çorbalara genellikle süzme yogurt katIlIr. Hayvansal ürünlerden ayrIca peynir yapalar. Çürük peynir veya tulum peynirden de kIzgIn yagda eritilerek yapIlIr. Halk arasInda peynir kavurmasI denir.

Yumurta yemegi vardIr. Halk arasInda yaglI kaygana denilir. KaygananIn özelligi kahvaltIda tereyagI ya da sarIyagla kIzgIn yagda pisirilir.



Bitkiler

Tarlalardan deve dikeni, külül, yaglI külül, yemlik, madImak, sincar vb. Bunlardan yemlik, külül, yaglI külül, deve dikeni toplanarak yenir.
Sincar, madImak ise yemekleri yapIlIr.

Köyümüzde yani (SulakçayIr) büyük çayda yetisen alabalIk balIk vardIr. Ona dagalasI denilir. KIrmIzI renkli pul pul olur. AlabalIktan bahsetmisken kendi yagInda pismesi çok güzel olur.
Afiyet olsun.

HAZIRLAYAN: Candan SARICA

Hiç yorum yok: